เฝือกฟัน Occlusal Splint คืออุปกรณ์ทางทันตกรรมชนิดหนึ่ง ที่ใส่ครอบฟันไว้ในช่องปากระหว่างการนอนหลับ ทำจากวัสดุโปร่งใสหรือพลาสติกชนิดแข็ง ช่วยปรับตำแหน่งขากรรไกร และลดแรงกดหรือการเคลื่อนไหวของฟันในขณะนอนหลับ
เฝือกฟันกับเฝือกสบฟัน ต่างกันอย่างไร?
หลาย ๆ คนมักสับสนระหว่าง “เฝือกฟัน” กับ “เฝือกสบฟัน” ว่าคือสิ่งเดียวกันไหม จริง ๆ แล้วในทางภาษาไทย ทั้งสองคำนี้สามารถใช้แทนกันได้ แต่เนื่องจากอุปกรณ์ที่ใช้นั้นมีลักษณะใกล้เคียงกันและวัตถุประสงค์ก็คล้ายกัน คือการใส่ครอบฟันบนหรือล่าง เพื่อจัดตำแหน่งขากรรไกรให้เหมาะสมขณะนอนหลับ
เฝือกฟัน Occlusal Splint มักใช้ในแง่ของการรักษาปัญหาเกี่ยวกับการบดเคี้ยว ป้องกันการนอนกัดฟัน ลดแรงกระแทกของฟัน แก้ปัญหานอนกรน และช่วยบรรเทาอาการปวดขากรรไกรหรือ TMD
ส่วน เฝือกสบฟัน เป็นคำที่คนทั่วไปเรียกกันบ่อย อาจใช้แทนเฝือกฟันทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นแบบนิ่มหรือแข็ง และในปัจจุบันยังมีการพัฒนาเฝือกฟันแบบเฉพาะทาง เช่น Mandibular Advancement Device (MAD) ที่ใช้สำหรับช่วยแก้โรคกรนโดยเฉพาะ
Mandibular Advancement Device (MAD) คืออุปกรณ์ทันตกรรมชนิดหนึ่งที่ออกแบบมาเพื่อ ดันขากรรไกรล่างไปด้านหน้า ขณะนอนหลับ เพื่อเปิดทางเดินหายใจส่วนต้น ลดการอุดกั้นที่เป็นสาเหตุของ การนอนกรน หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Obstructive Sleep Apnea หรือ OSA)
| คำเรียก | จุดประสงค์หลัก | ใช้แทนกันได้ไหม |
|---|---|---|
| เฝือกฟัน | ทางคลินิก ใช้เรียกแบบเป็นทางการ | ✓ |
| เฝือกสบฟัน | ภาษาพูดทั่วไป มักหมายถึงอุปกรณ์ชนิดเดียวกัน | ✓ |
เฝือกฟันเกี่ยวข้องกับการนอนกรนได้อย่างไร?
- โครงสร้างช่องปากที่เกี่ยวข้องกับการนอนกรน
แก้โรคกรนมักเกิดจากการสั่นของเนื้อเยื่อในลำคอ เพราะทางเดินหายใจแคบ โดยเฉพาะในคนที่มีลิ้นตก หรือขากรรไกรล่างถอยหลัง ทำให้ลมหายใจไหลผ่านได้ไม่สะดวก - กลไกการทำงานของเฝือกฟันกับปัญหานอนกรน
เฝือกฟันแบบ MAD จะดันขากรรไกรล่างและลิ้นให้ไปข้างหน้า ทำให้ทางเดินหายใจเปิดกว้างขึ้น ลดการสั่นของเนื้อเยื่อ และแก้การนอนกรนได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ใครบ้าง? ที่เหมาะจะใช้เฝือกฟัน
- คนที่แก้ปัญหานอนกรน หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับระดับเบาถึงปานกลาง
- คนที่นอนกัดฟันหรือมีฟันสึก
- คนที่มีอาการปวดขากรรไกร ปวดศีรษะตอนตื่นนอน
- คนที่ไม่อยากใช้ CPAP
เฝือกฟัน Occlusal Splint ทำงานอย่างไร?
เฝือกฟันไม่ได้เป็นเพียงแค่พลาสติกใส ๆ ที่ใส่ไว้เฉย ๆ เท่านั้น แต่มันถูกออกแบบมาอย่างมีหลักการทางการแพทย์ เพื่อช่วยปรับสมดุลโครงสร้างขากรรไกรและทางเดินหายใจให้ทำงานได้ดีขึ้นในขณะนอนหลับ
การจัดตำแหน่งขากรรไกร
การดันขากรรไกรล่างมาข้างหน้าเล็กน้อย ซึ่งช่วยเปิดพื้นที่บริเวณด้านหลังของลำคอ ทำให้ทางเดินหายใจที่เคยแคบหรือถูกเนื้อเยื่อลิ้นตกลงมาบดบัง กลับมากว้างขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ
- ลมไหลผ่านได้สะดวกขึ้น
- ลดแรงสั่นสะเทือนของเนื้อเยื่อ
- เสียงกรนลดลงอย่างชัดเจน
การปรับแรงกดในช่องปาก
นอกจากจะช่วยเรื่องการหายใจแล้ว เฝือกฟันยังทำหน้าที่สำคัญอีกอย่างคือ ลดแรงกดและแรงกระแทกที่เกิดจากการกัดฟันตอนหลับ (Bruxism) ที่จะพบได้บ่อยมากในคนวัยทำงานที่มีความเครียด
- ป้องกันการสึกของผิวฟัน
- ลดอาการเสียวฟันในระยะยาว
- ช่วยป้องกันอาการปวดขากรรไกร (TMD)
บทความที่เกี่ยวข้อง ข้อต่อขากรรไกรอักเสบ เกิดจากอะไรกันนะ?
เฝือกฟัน Occlusal Splint ช่วยป้องกันภาวะหยุดหายใจขณะหลับไหม?
คำตอบคือ ช่วยได้ในบางกรณี ในคนที่มีภาวะหยุดหายใจขณะหลับชนิดอุดกั้น (OSA) ระดับเบาถึงปานกลาง ยังไม่ถึงขั้นต้องใช้เครื่อง CPAP หรือเข้ารับการผ่าตัด
- ช่องทางเดินหายใจส่วนต้นเปิดกว้างขึ้น
- ลดโอกาสที่ลิ้นจะตกไปปิดทางเดินหายใจ
- ลดจำนวนครั้งของการหยุดหายใจขณะหลับในตอนกลางคืน
มีงานวิจัยจาก American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine ระบุว่า Mandibular Advancement Device (MAD) สามารถช่วยลดดัชนีหยุดหายใจขณะหลับ (AHI) ได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในคนป่วยที่มีภาวะ OSA ระดับเบาถึงปานกลาง และยังช่วยปรับปรุงคุณภาพการนอนหลับโดยรวม MAD จึงถือเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพสำหรับคนที่ไม่สามารถใช้เครื่อง CPAP ได้ หรือไม่สะดวกในการผ่าตัด
สรุป
เฝือกฟัน Occlusal Splint ในวันนี้ ไม่ใช่แค่ทางออกสำหรับคนที่นอนกัดฟันอีกต่อไป แต่กลายเป็นเครื่องมือช่วยแก้การนอนกรน และป้องกันภาวะหยุดหายใจขณะหลับได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่ต้องพึ่งเครื่องใหญ่หรือการผ่าตัด สำหรับใครที่เริ่มมีอาการกรนตอนกลางคืน รู้สึกเหนื่อยง่ายระหว่างวัน หรือไม่อยากใช้อุปกรณ์ที่ยุ่งยาก เฝือกฟันแบบเฉพาะบุคคล ปรึกษาได้ที่ VitalSleep Clinic ได้เลย