การที่เด็กนอนหายใจติดขัด ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องสร้างความรำคาญจากเสียงกรน แต่เป็นสัญญาณเตือนที่พ่อแม่ควรให้ความสำคัญ เพราะนอกจากจะส่งผลต่อการนอนหลับแล้ว ยังเกี่ยวข้องกับ โครงหน้า ฟัน การเจริญเติบโต และพัฒนาการสมอง โดยตรง เด็กที่หายใจติดขัดบ่อยอาจมีโครงหน้าที่ยาว ฟันซ้อน หรือการเจริญเติบโตช้ากว่าปกติ หากปล่อยไว้นาน ผลกระทบอาจรุนแรงและแก้ไขยากขึ้นในอนาคต

อาการลูกนอนหายใจติดขัดคืออะไร?

ลูกนอนหายใจติดขัด หรือ Sleep Apnea in Children เป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่อเด็กหยุดหายใจชั่วขณะระหว่างการนอนหลับ ซึ่งมักเกิดจากการอุดตันของทางเดินหายใจส่วนบน ปัญหานี้ไม่เพียงแต่ส่งผลต่อคุณภาพการนอนหลับเท่านั้น แต่ยังกระทบต่อการเจริญเติบโตของเด็ก และรูปร่างหน้าตาในระยะยาวอีกด้วย

การนอนหายใจติดขัดในเด็ก แบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก คือ Obstructive Sleep Apnea (OSA) ที่เกิดจากการอุดตันของทางเดินหายใจ และ Central Sleep Apnea ที่เกิดจากการทำงานผิดปกติของระบบประสาท โดยในเด็กมักพบภาวะหยุดหายใจขณะหลับมากกว่า

สัญญาณสังเกตเมื่อลูกนอนหายใจติดขัด

ลูกนอนหายใจติดขัดมักมีอาการกรนเสียงดัง หยุดหายใจเป็นช่วง ๆ หรือชอบนอนหงายแล้วหายใจปาก สังเกตได้จากการพลิกตัวบ่อย นอนกระสับกระส่าย หรือเหงื่อออกมากผิดปกติ พ่อแม่บางคนอาจเข้าใจว่า “เด็กนอนกรนเป็นเรื่องปกติ” แต่จริง ๆ อาจเป็นสัญญาณเริ่มต้นของ ภาวะหยุดหายใจขณะนอนหลับ (OSA) หากไม่ได้รับการแก้ไข อาการนี้อาจรุนแรงขึ้นจนส่งผลต่อโครงสร้างใบหน้าและสุขภาพร่างกาย

เมื่อลูกนอนหายใจติดขัดส่งผลกระทบต่อโครงหน้าและฟันอย่างไร

เด็กที่หายใจปากเพราะจมูกอุดตันเรื้อรัง มักทำให้ขากรรไกรบนเจริญผิดปกติ โครงหน้าผอมยาว ฟันซ้อนเก การหายใจไม่สะดวกยังส่งผลต่อเพดานโค้งสูง และทำให้ช่องจมูกยิ่งเล็กลง กลายเป็นวงจรซ้ำ ถ้าแก้ไขได้เร็ว จะช่วยให้ฟันขึ้นสวยและลดปัญหาทางทันตกรรมในอนาคต

ลูกนอนหายใจติดขัดส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโต

ระหว่างที่เด็กหลับลึก (Deep Sleep) ร่างกายจะเข้าสู่ช่วง Slow Wave Sleep (SWS) ซึ่งเป็นช่วงที่มีการหลั่ง Growth Hormone (GH) สูงที่สุด ฮอร์โมนนี้มีบทบาทสำคัญต่อการเจริญเติบโตของร่างกาย เช่น การยืดตัวของกระดูก การสร้างมวลกล้ามเนื้อ และการฟื้นฟูอวัยวะต่าง ๆ

หากเด็กนอนหายใจติดขัด จะเกิด ภาวะตื่นบ่อย (micro-arousal) ทำให้วงจรการนอนหลับลึกถูกรบกวน  ร่างกายหลั่ง Growth Hormone ได้น้อยลง ส่งผลให้

• ร่างกายตัวเล็ก น้ำหนักไม่ขึ้น
• พัฒนาการทางร่างกายล่าช้า
• โครงหน้าผิดปกติ เช่น หน้ายาว ฟันซ้อน

นอกจากนี้ การที่เด็กขาดออกซิเจนเรื้อรังยังทำให้ สมองทำงานหนักเกินไป เกิดอาการสมาธิสั้น ความจำสั้น และทักษะการเรียนรู้ด้อยลงเมื่อเทียบกับเด็กทั่วไป

สาเหตุหลักที่ทำให้ลูกหายใจติดขัด

ต่อมทอนซิลและอะดีนอยด์โต

เด็กหลายคนมีต่อมทอนซิลหรืออะดีนอยด์ขยายใหญ่ผิดปกติ จนไปขวางทางเดินหายใจ ทำให้ลมหายใจไม่สะดวก โดยเฉพาะเวลานอนหงาย

ภูมิแพ้จมูกเรื้อรัง

เด็กที่มีอาการแพ้ฝุ่น ไรฝุ่น หรือเกสร มักมีเยื่อบุจมูกบวมเรื้อรัง ส่งผลให้จมูกอุดตัน หายใจลำบาก และต้องหายใจทางปากแทน

โครงสร้างขากรรไกรและฟัน

เด็กที่มีเพดานโค้งสูงหรือช่องจมูกแคบ มักสัมพันธ์กับการสบฟันผิดปกติและการจัดเรียงตัวของขากรรไกร ซึ่งเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้หายใจติดขัด

น้ำหนักเกินหรือโรคอ้วนในเด็ก

เด็กที่มีน้ำหนักตัวมากเกินไป มักมีไขมันสะสมรอบคอและทางเดินหายใจ ทำให้ช่องหายใจแคบลงและเสี่ยงต่อการนอนกรนหรือหยุดหายใจขณะหลับ

วิธีตรวจและแก้ไขเบื้องต้น เมื่อลูกมีอาการนอนหายใจติดขัด

เพื่อพบว่าลูกมีอาการหายใจติดขัด พ่อแม่ควรพาลูกไปพบแพทย์ผู้เชี่ยงชาญ และทำการตรวจ Sleep Test เพื่อให้แพทย์สามารถวินิจชัยถึงอาการของลูก และสามารถออกแบบการรักษาที่เหมาะกับอาการของลูก และสามารถใช้การฝึกกล้ามเนื้อปากและลิ้น (Myofunctional Therapy) ร่วมกับการใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจ ใช้เครื่องช่วยหายใจ CPAP เหมาะสำหรับเด็กทารกนอนกรนที่หยุดหายใจขณะหลับร่วมด้วย  

แนวทางป้องกันและดูแลลูกระยะยาว

เมื่อลูกมีอาการนอนหายใจติดขัด  พ่อแม่สามารถส่งเสริมให้ลูกหายใจทางจมูกเป็นหลักได้ และหมั่นรักษาภูมิแพ้และสุขภาพโพรงจมูกของลูกให้ดี ควบคุมอาหารดูแลน้ำหนักไม่ให้เกินเกณฑ์ ตรวจสุขภาพช่องปากและโครงหน้าสม่ำเสมอ และหากพบอาการกรนหรือหยุดหายใจ  ควรรีบปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสม เพื่อป้องกันผลกระทบต่อโครงหน้าและการเจริญเติบโตที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้

อ่านเพิ่มเติม: อยากรักษา ลูกกรนดัง ลูกหยุดหายใจขณะหลับ ลูกหายใจทางปาก ลูกนอนหายใจเสียงดัง เริ่มยังไงดี?

คำถามที่พบบ่อย เกี่ยวกับลูกนอนหายใจติดขัด

1. เด็กกรนปกติไหม?
ไม่ปกติ ควรตรวจหาสาเหตุ

2. สัญญาณที่ควรระวัง?
กรน หายใจปาก นอนกระสับกระส่าย

3. มีผลต่อโครงหน้าไหม?
มี อาจทำให้ฟันซ้อนเก หน้ายาว ขากรรไกรผิดรูป

4. มีผลต่อการโตหรือเปล่า?
ใช่ ทำให้โกรทฮอร์โมนหลั่งน้อย ตัวไม่สูง พัฒนาการช้า

5. สาเหตุหลักคืออะไร?
ต่อมทอนซิล/อะดีนอยด์โต ภูมิแพ้ โครงหน้าแคบ น้ำหนักเกิน

สรุป

ลูกนอนหายใจติดขัด ไม่ได้เป็นเพียงปัญหาเล็ก ๆ หรือแค่เสียงกรนรบกวน แต่คือสัญญาณที่อาจกระทบต่อ โครงหน้า การเจริญเติบโต และพัฒนาการสมอง โดยตรง เมื่อเด็กหายใจลำบาก จะทำให้นอนหลับไม่ลึก ฮอร์โมนการเจริญเติบโตหลั่งลดลง ส่งผลให้ตัวเล็ก น้ำหนักไม่ขึ้น หรือสมาธิสั้นและเรียนรู้ช้ากว่าปกติ นอกจากนี้ การหายใจทางปากเป็นเวลานานยังเสี่ยงทำให้โครงหน้าเปลี่ยน เช่น หน้ายาว ฟันซ้อนเก หรือขากรรไกรผิดรูป

ดังนั้น หากพ่อแม่สังเกตว่าลูกนอนหายใจติดขัด ควรรีบตรวจหาสาเหตุและแก้ไขตั้งแต่เนิ่น ๆ ซึ่งนอกจากการรักษาหลักแล้ว ยังมีทางเลือกเสริมอย่าง VitalSleep Clinic ที่ช่วยเปิดทางเดินหายใจ ลดเสียงกรน และทำให้ลูกได้พักผ่อนใน การนอนหลับลึก (Deep Sleep) อย่างมีคุณภาพ อันส่งผลดีต่อสุขภาพและพัฒนาการระยะยาว